Skip to main content
Woman standing over a fence looking towards a beach. She is wearing a dark coat and beanie. She is facing away from the photographer.

Hiraeth Yn Y Môr - Y prosiect

Prosiect dan arweiniad y gymuned oedd Hiraeth Yn Y Môr (HYYM) yn gweithio yng Ngogledd-Ddwyrain Cymru i gysylltu pobl leol â’r cefnfor ar garreg eu drws.

    Am y prosiect

    Diolch i gyllid gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ar ran Llywodraeth Cymru, rhwng mis Ebrill 2023 a mis Mawrth 2025, buom yn gweithio’n agos gyda chymunedau arfordirol Prestatyn, y Rhyl, Bae Cinmel a Thywyn i dyfu llythrennedd cefnforol, gwella rheolaeth gynaliadwy ar y dreftadaeth forol leol, a hyrwyddo buddion iechyd a lles cysylltu â’n cefnfor.

    Dull a arweinir gan y gymuned

    Arweiniwyd ein prosiect gan y Fforwm Un Cefnfor cyntaf erioed, grŵp o leisiau amrywiol sydd â’r dasg o sicrhau bod Hiraeth Yn Y Môr yn diwallu anghenion y gymuned leol a’r amgylchedd.

    HYYM team with EMSEA conference delegates  |  Image credit: EMSEA conference delegate, 2024

    Gwyliwch ein rhaglen ddogfen fer i glywed gan aelodau'r gymuned a luniodd y prosiect.

    Pam mae o bwys?

    Mae ymchwil wedi dangos bod amser ger yr arfordir a’r môr yn dod â manteision gwirioneddol i’n hiechyd a’n lles, a bod pobl sy’n cysylltu eu lles â’r arfordir a’r môr yn fwy tebygol o fod eisiau gofalu amdano.

    Mae gofalu a chysylltu â'r cefnfor yn bwysig am lawer o resymau:

    • Mae ardal prosiect HYYM o fewn Ardal Gwarchodaeth Arbennig Bae Lerpwl: mae Prestatyn, y Rhyl, Bae Cinmel a Thywyn yn rhan o AGA Bae Lerpwl, ardal sydd wedi'i dynodi ar gyfer trochyddion gyddfgoch, hwyaid duon a chasgliad adar dŵr.
    • Mae angen y cefnfor arnom i oroesi: Mae'r cefnfor yn cynhyrchu tua 50% o ocsigen y Ddaear.
    • Mae’r cefnfor yn cefnogi ein heconomi: Mae’r amgylchedd arfordirol a morol yn ased naturiol gwych, gan gyfrannu £6.8 biliwn i economi Cymru a chynnal mwy na 92,000 o swyddi.

    16

    Km

    of coastline from Prestatyn to Kinmel Bay

    60

    %

    of Wales' population of live and work near the coast

    8/10

    people in Wales report that visiting the sea is good for their mental and physical health

    Os gallwn gefnogi pobl i fynd allan yno a phrofi eu harfordir a’u môr lleol a meithrin perthynas barhaus ag ef, rwy’n gobeithio yn ei dro y bydd hynny’n arwain at warchod yr amgylchedd morol yn well a gwell iechyd a lles unigolion hefyd.

    Ffion, Arweinydd Etifeddiaeth Prosiect HYYM

    Gwerthuso Prosiect

    Eisiau darllen mwy am brosiect HYYM a'i effeithiau? Lawrlwythwch ein hadroddiad gwerthuso gan Dr Emma McKinley yn Gymraeg ac yn Saesneg.

    Noddwyr prosiect

    Cefnogwyd y prosiect hwn gan y Rhaglen Rhwydweithiau Natur sy’n cael ei darparu gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol, ar ran Llywodraeth Cymru.

    Mae'r prosiect hwn hefyd wedi bod yn bosibl diolch i'r rhoddion hael gan 71blue, Gaynor Cemlyn-Jones Trust, Ninevah Trust, and Garfield Weston Foundation.

    Find out about curret community projects

    Read more